Zadania i Działalność

BKGE | Zadania i działalność | Program badań

Program badań naukowych Instytutu Federalnego ds. Kultury i Historii Niemców w Europie Środkowo-Wschodniej

A. Uwagi wstępne

BKGE jako federalna, resortowa placówka badawcza, podlegająca Pełnomocnikowi Rządu Federalnego ds. Kultury i Mediów (BKM), jest jedyną instytucją działająca w zakresie § 96 Federalnej Ustawy o Wypędzonych i Uchodźcach (BVFG), której zadaniem jest bazujące na badaniach naukowych doradztwo i świadczenie usług dla Rządu Federalnego. Cechą charakterystyczną działalności federalnych, resortowych placówek badawczych jest połączenie następujących aktywności: wykonywanie zleconych zadań, przejmowanie zadań na rzecz polityki i społeczeństwa oraz badania naukowe. Taką działalność prowadzi także BKGE.

Dlatego niniejszy program badań naukowych odpowiada specyficznym wymogom wobec pracy naukowej resortowej placówki badawczej, której zadaniem jest jednocześnie doradztwo polityczne, opierające się na wynikach badań naukowych.

 

B. Podstawy badań naukowych

W przeciągu ostatniego dwudziestolecia bardzo dynamicznie rozwinęła się tematyka i treści historycznych i kulturowo-historycznych badań dotyczącychEuropy Środkowo-Wschodniej. Powstały nowe formy współpracy i wymiany naukowej. Dawne obrazy historyczne zostały zrewidowane, w dużej mierze zrezygnowano z etnocentrycznego punktu widzenia („Badania nad Wschodem”/”Ostforschung”) i zastosowanie znalazły nowe koncepcje metodologiczne –np. koncepcja transkulturowości. Historiografia regionalna uwzględniająca korelacje kulturowe,zyskała tak samo na znaczeniu, jak i badania dotyczące systemów totalitarnych czy też pamięci wspólnej i narodowych konstrukcji historii.

Projekty naukowe BKGE są w swym założeniu tak skonstruowane, że dalej intensywnie prowadzony będzie proces przyłączania ich do scientific community. Aktualne dyskusje naukowe i podstawy metodologiczne są przenoszone na specyficzne pole badań naukowych i dalej rozwijane w zarówno epokowej, jak i regionalnej i merytorycznej koherencji do szeroko pojętej roli doradczej wobec Rządu Federalnego. Przy tym poszczególne projekty powstają zarówno z własnej inicjatywy współpracowników, jak i na skutek inicjatywy scientific community czy też Rady Naukowej, która systematycznie opiniuje pracę instytutu.

Kryteria obowiązujące przy powstawaniu nowych tematów:
Pojedyncze projekty prowadzone w instytucie odzwierciedlają części składowe ogólnej koncepcji pracy naukowej instytutu. Zazębianie się wszystkich rodzajów działalności i zadań instytutu, przynosi wyważony podział na obszary: doradztwo polityczne, świadczenia na rzecz polityki i społeczeństwa, dostarczanie informacji oraz badania naukowe. Każdy nowopowstały temat jest sprawdzany pod kątem jego miejsca w ogólnej koncepcji BKGE. Program badawczy jest na bieżąco aktualizowany i regulowany.

Kryteria obowiązujące przy powstawaniu nowych tematów badawczych są: znaczenie naukowe, znaczenie konsultacyjne oraz kulturowo-polityczna tudzież społeczna aktualność, a takżewzajemna koherencja lub też komplementarność.

To odnosi się zarówno do długo-, średnio-, jak i krótkoterminowych projektów badawczych. Dotyczą onew szczególności problematyki ramowej, jaką jest rozumiana zgodnie z duchem czasu historia regionalna (area studies), oraz problematyki historii najnowszej – doświadczenia związane z systemami totalitarnymi i (przymusowymi) migracjami,pamięć wspólna i kultury pamięci. Zgodnie z tym, w zdywersyfikowany sposób, kształtują się punkty ciężkości w ramach ogólnej koncepcji BKGE.

Do podstawowych zadań BKGE należy także prospektywne dostarczanie zbioru informacji („badania wstępne”)i dokumentacji oraz opracowywanie źródeł i archiwaliów.

 

C. Program badań naukowych (2012-2014)

  • 1. Dostarczanie aktualnych informacji
    Zbieranie i opracowywanie informacji dotyczących historii i kultury Europy Środkowo-Wschodniej należy do najważniejszych zadań instytutu i jest niezbędne zarówno przy wypełnianiu przez BKGE zadań związanych z doradztwem politycznym jak i w ramach współpracy naukowej. Aby kręgi polityczne mogły zareagować szybko na aktualne problemy, BKGE musi być w stanie doradzać w szybki, kompetentny i neutralny sposób. Tę rolę instytut wypełnia dostarczając systematycznie informacji na temat instytucji naukowych, publikacji i bieżących projektów z zakresu obejmującego § 96 (BVFG), dyskusji metodologicznych itd. Ten zakres zadań, w którymuczestniczą wszyscy pracownicy, można przyporządkować do „badań wstępnych”, które starają się przedstawić ogólne tendencje w polityce, społeczeństwie i nauce.
    Wyniki zbierania informacji na temat ogólnych zainteresowań naukowych są prezentowane scientific community.
    Adnotacje bibliograficzne ukazujące się zarówno na łamach wydawanego przez instytut rocznika jak i na stronach platformy internetowej www.recensio.net, są bibliograficznymi notkami informacyjnymi. Służą one zebraniu i opiniowaniu przez międzynarodowych korespondentów najnowszych wydawnictw naukowych ukazujących się w Europie Środkowo-Wschodniej.

  • 2. Dokumentacje
    Dokumentacje naukowe są podstawą przy wypełnianiu przez instytut jego roli jako placówka doradcze i wspierająca. Dokumentacje dotyczą tych tematów, które są szczególnie ważne społecznie i aktualne politycznie. Jednocześnie mają one być pomocne w procesie ustalania priorytetów dotyczących politycznego wsparcia.

    Aktualnie prowadzone projekty:
  • 3. Opracowywanie i udostępnianie archiwaliów i źródeł dotyczących historii i kultury Niemców w Europie Środkowo-Wschodniej
    Opracowywanie archiwaliów i źródeł jest obszarem badań podstawowych, w których realizacji BKGE posiada szczególne zasługi. Długoterminowe projekty, przeprowadzone przy współpracy z niemieckimi i zagranicznymi partnerami bazują zarazem na własnych badaniach wstępnych, jak i przede wszystkim na inicjatywie i wsparciu kooperantów niemieckich i zagranicznych (min. jest prowadzona współpraca z Generalną Dyrekcją Archiwów Państwowych, Węgierską Akademią Nauk, Generalną Dyrekcją Rumuńskich Archiwów Narodowych). BKGE koordynuje prace i publikuje ich wyniki w formie przewodników po archiwach i ich zbiorach.

  • 4. Internetowy Leksykon Historii i Kultury Niemców w Europie Środkowo-Wschodniej
    Po opracowaniu koncepcji w 2011 roku, w kooperacji z Uniwersytetem Carla von Ossietzky’ego, rozpoczęto prace nad Leksykonem Internetowym. Celem projektu jest stworzenie, ogólnodostępnego w internecie leksykonu, który prezentuje zestawienie rzetelnychinformacji dotyczących krajów, regionów, miejscowości, tematów i konceptów związanych z historią i kulturą Niemców w Europie Środkowo-Wschodniej. Autorki i autorzy są pozyskiwani na drodze ścisłej współpracy z niemieckimi i zagranicznymi partnerami.

  • 5. Historia regionalna (Area studies)
    W centrum działalności BKGE są historycznie powstałe regiony Europy Środkowo-Wschodniej, w których wspólnie żyli Niemcy i członkowie innych narodów i kultur, przy czym ich sąsiedztwo przyczyniało się do oddziaływania tych grup na siebie. Chodzi tu o byłe tereny państwa niemieckiego na wschód od Odry i Nysy Łużyckiej oraz o tereny osadnictwa niemieckiegow Europie Środkowo-Wschodniej, Południowo-Wschodniej i Wschodniej. Badania dotyczące tych terytoriówopierają się na aktualnychzagadnieniach dyskursu naukowego i służą zarówno celom poznawczym, jak i wymianie naukowej z placówkami badawczymi i instytucjami, które dziś, na miejscu, zajmują się historią i kulturą tego regionu.

    Znajomość stanu badań naukowych i struktur naukowych w Europie Środkowo-Wschodniej (instytucje, muzea, archiwa, biblioteki etc.) oraz kompetencje międzykulturowe są jednocześnie niezbędnymi wymogami, jakie musi spełniać BKGE, aby udzielać fachowego doradztwa politycznego.

    Aktualne projekty:
Bundesinstitut für Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa
Johann-Justus-Weg 147a | 26127 Oldenburg
Telefon: +49 441 96 19 5-0 | Fax: +49 441 96 19 5-33 | E-Mail: bkge@bkge.uni-oldenburg.de