Zadania i działalność Instytutu

Instytut Federalny ds. Kultury i Historii Niemców w Europie Środkowo-Wschodniej (BKGE) z siedzibą w Oldenburgu został założony na początku 1989 roku. Instytut jest resortową placówką badawczą podlegającą Pełnomocnikowi Rządu Federalnego ds. Kultury i Mediów (BKM).

Regiony – Epoki - Tematy

Badania, publikacje i spotkania naukowe instytutu dotyczą przede wszystkim regionów, epok historycznych i tematów, które mają istotne znaczenie dla historii i kultury Niemców w Europie Środkowo-Wschodniej. Odnosi się to do studiów zarówno o profilu geograficzno-historycznym poświęconych konkretnym regionom („area studies”) jak i podejmujących problematykę mniejszości narodowych; opracowań komparatystycznych oraz szczegółowych badań z zakresu historii i kultury.

Cechą charakterystyczną regionów położonych pomiędzy Morzem Bałtyckim a Adriatyckim jest ich zróżnicowanie i kompleksowość. Bazuje ona nie tylko na wzajemnej wymianie, lecz także na zetknięciu się na przestrzeni wieków różnych kultur, wyznań i języków, które często przeradzały się w konflikty. Liczne regiony Europy Środkowo-Wschodniej można historycznie przypisać wielu grupom etnicznym, narodom i państwom, w związku z tym posiadają one często podwójną lub nawet wielokrotną tożsamość kulturową. Większość tych regionów, już od czasów średniowiecza, była współkształtowana przez ludność niemiecką. Ludność ta przywędrowała tam z różnych terenów, była różnego wyznania i reprezentowała wszelkie warstwy społeczne. Tworzyła ona zarówno mniejszość jak i większość miejscowej społeczności i pozostawiła różnorakie świadectwa swej działalności.

To właśnie dzięki tym różnorodnym historycznym korelacjom, godna uwagi spuścizna kulturowa Śląska, Pomorza, Prus Wschodnich i Zachodnich, Czech i Moraw, krajów bałtyckich czy też Siedmiogrodu może być potraktowana nie tylko w ramach danego regionu, ale również w kontekście wspólnej Europy, jako ważny czynnik w procesie kształtowania się tożsamości. Dawniej obca, nielubiana i wypierana spuścizna po niemieckiej ludności, została, przez dzisiejszych mieszkańców Wrocławia/Breslau, Bratisławy/Bratislava czy Sibiu/Hermannstadt, uznana za część spuścizny kulturowej ich małej ojczyzny. Badanie i troska o zachowanie tego dziedzictwa stanowi, zatem aktualne wyzwanie uwarunkowane tak historycznie, jak i społecznie.

Studia na temat wielowiekowej historii osadnictwa ludności niemieckiej we wschodniej części Europy zawierają w sobie także badania nad jej końcem: okres dyktatury nazistowskiej, zapoczątkowanej przez Niemcy II wojny światowej i przeprowadzonych na jej skutek przesiedleń, ucieczek i przymusowych migracji oraz integracji uchodźców, wypędzonych i wysiedleńców w społeczności obu powojennych państw niemieckich.


Współpraca naukowa

Historia i kultura Niemców w środkowo-wschodniej Europie mogą zostać zaprezentowane tylko w kontekście, postrzeganych ponadnarodowo, działań, opierając się na standardach badań kulturowo-historycznych dot. Europy środkowo-wschodniej i wschodniej. Dlatego działalność BKGE bazuje na ścisłej współpracy z naukowcami i instytucjami w Niemczech i w krajach Europy środkowo-wschodniej, południowo-wschodniej i wschodniej.

Bieżący profil badawczy instytutu stanowią aktualnie poruszane w środowisku fachowym tematy: „historia nauki”, „kultury pamięci” i „interferencje kulturowe”.


Publikacje

Opierając się na interdyscyplinarnej kooperacji swych czterech działów naukowych, BKGE wydaje serię monografii naukowych (Schriften des Bundesinstituts) oraz rocznik (Jahrbuch). Obie publikacje zapraszają do współpracy autorów z kraju i z zagranicy. W roczniku adnotacje bibliograficzne informują o ważnych nowych publikacjach w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Jednym z priorytetowych celów serii wydawniczej instytutu jest udostępnianie danych o źródłach archiwalnych we wschodniej Europie. Polega to przede wszystkim na prowadzeniu własnych badań oraz edycji lub tłumaczeniu wykazów zasobów archiwalnych.

We współpracy z Uniwersytetem w Oldenburgu ukazuje się seria monograficzna Mitteleuropa – Osteuropa. Oldenburger Beiträge zur Kultur und Geschichte Ostmitteleuropas.

Na stronie internetowej w rubryce e-publikacje dostępne są bibliografie, prace monograficzne i artykuły, słowniki oraz przewodniki po archiwach.

w górę