Konferencje

Miasto nad morzem. Miasta portowe nad Bałtykiem od średniowiecza do współczesności

21. Konferencja Grupy Roboczej Polskich i Niemieckich Historyków Sztuki i Konserwatorów Zabytków, Gdańsk, 18.-21.09.2013

Miasta portowe basenu Mórz Północnego i Bałtyckiego dzięki swojemu położeniu nad wodą stały się już we wczesnym średniowieczu węzłami obrotu towarami. Planowana konferencja ma na celu przede wszystkim prezentację nadbałtyckich miast portowych jako odbiorców i eksporterów sztuki oraz wzorców architektonicznych i tym samym ukazanie ścisłych kulturalnych powiązań w obszarze Morza Bałtyckiego. Oczekujemy zarówno tematów ujętych w regionalnej perspektywie Grupy Roboczej (czyli dotyczących wspólnego dziedzictwa kulturowego Niemców i Polaków), jak i wykraczających poza te ramy studiów porównawczych dotyczących transferów kulturowych. Obok problematyki typowo historyczno-artystycznej zapraszamy do przesyłania referatów, uwzględniających wzajemne korelacje pomiędzy potencjałem ekonomicznym, sytuacją polityczną i stosunkiem do sztuki.
Interesujące nas tematy obejmują m.in. następujące zagadnienia:
Architektura ceglana w średniowieczu. W tej sekcji zaprezentowane będą aktualne dyskursy badawcze na temat powstania i rozpowszechnienia się technologii budowania z cegły od początków ok. 1200 r. Celem jest refleksja nad przyczynami jej wprowadzenia (motywy natury pragmatycznej bądź symbolicznej) jak również nad drogami i sposobami jej rozpowszechniania. Transferów, w którym to procesie nadmorskie miasta hanzeatyckie odegrały kluczową rolę.
Miejska reprezentacja i polityka mocarstwowa. W bloku tematycznym poświęconym epoce nowożytnej osią debaty winny być ekonomiczne i polityczne skutki rozpadu bądź też osłabienia średniowiecznych politycznych mocarstw (Hanza, Święte Cesarstwo Rzymskie, Państwo Krzyżackie) i ich konsekwencje dla mecenatu artystycznego i produkcji artystycznej w miastach portowych. Przykładowo: w ramach politycznego pozycjonowana się w nowej sytuacji niektóre miasta handlowe - Gdańsk po 1454 r., Ryga po 1561 r. - zdołały wywalczyć sobie daleko idącą autonomię w granicach monarchii Jagiellonów. W jakiej mierze te procesy znalały odzwierciedlenie w programach dekoracyjnych miejskich budowli reprezentacyjnych? Czy miasta portowe nad Bałtykiem i Morzem Północnym ukształtowały wspólną ikonografię polityczną, by demonstrować swoją niezależność? Jaką rolę odgrywał w strategiach wizualnej reprezentacji stosunek tych miast do morza?
Modernizacja - Nacjonalizacja - Internacjonalizacja. W tym bloku tematycznym zostaną omówione aspekty rozwoju miast od XIX w. do czasów współczesnych. Powstanie portów wolnocłowych w XIX w., budowa nowoczesnych stoczni, przekształcenie się niektórych miast portowych w ponadregionalne metropolie - np. Kopenhaga, St. Petersburg czy Ryga - wszystko to niezwykle szybko zmieniło obraz miast; bogaty w tradycję Gdańsk przeżywał natomiast w XIX w. stagnację. Jakie gospodarcze i polityczne czynniki sprzyjały rozwojowi wielkomiejskich organizmów ze wszystkimi konsekwencjami dla architektury, urbanistyki i sztuk plastycznych? Czy i jakie istniały na tym obszarze różnice między sytuacją w Rosji, Niemczech i państwach skandynawskich przed 1914 r.? Jaki wpływ na produkcję artystyczną miało wykształcenie się po 1918 r. nowych państw często operujących mocno narodowym, wręcz nacjonalistycznym etosem. I wreszcie: Jaką rolę odgrywały dyskursy narodowe podczas odbudowy po 1945 r. Rostocku, Królewca alias Kaliningradu czy Gdańska? Zapytać należy też o znaczenie morskiej tradycji i hanzeatyckiego dziedzictwa dla "powrotu do historii " miast portowych po 1989 r., w których często eksponowane są aspekty wielokulturowe oraz ich multietniczność.

Obok referatów problemowych (czas referatu max. 20 min.) giełda informacyjna Grupy Roboczej umożliwia wymianę informacji na temat aktualnych, przeprowadzanych indywidualnie lub instytucjonalnie, projektów badawczych z historii sztuki i ochrony zabytków (komunikaty, max. 10 min.) obejmujących wspólne dziedzictwo kulturowe Niemców i Polaków.
Językami konferencji są niemiecki i angielski.
Prosimy przesłać abstrakt (niepublikowanego) referatu (ok. pół strony A4, 2400 znaków), krótki życiorys i informacji na temat aktualnej działalności naukowej do 31 stycznia 2013 na adres:
t.torbus@ug.edu.pl
lub
Instytut Historii Sztuki UG
ul. Bielańska 5
80-952 Gdańsk